Deneme

Hatırat Okumanın Faydaları

Yaşanmışlıklara dair hatırda kalanların, söz ve yazı kalıplarına dökülerek diğer nesillere aktarılması demek olan hatırat, kitap türleri arasında okuması en zevkli ve faydası en çok olanlardandır. Bunun birçok sebebi var. Öncelikle hatıratı diğer türlerden ayıran temel özellik, nazari/teorik bilgilerden değil, amelî/pratik bilgilerden meydana gelmesidir. Her bir hatırat, ham maddenin birçok aşamadan geçerek işlenmiş hâli gibidir.

Yani hatırat okumak, bir tefsir ya da hadis kitabı okumaktan, içeriği itibariyle çok farklıdır. Diğer alanlarda okuma yapmak, bizi daha çok bilgi sahibi yapar ama o bilgileri işlemek ve içselleştirmek bize kalmıştır. Ancak hatırat okumak böyle değildir. Hatırat yazmak aslında, yazanın kendi tecrübesini aktarmasından ibaret olduğundan, hayatın birçok farklı renk ve tonunu kendi bünyesinde barındırmaktadır. Bize düşen de çeşit çeşit ağaç ve bitkilerin bulunduğu bir bahçede yürüyen insan misali, birbirinden farklı güzellikleri temaşa ederek ilerlemek ve istifade etmektir.
Şimdi de girişte anlattıklarımızdan yola çıkarak “hatırat” okumanın faydalarını maddeler halinde sayalım:


1- Hatırat okumak, yukarıda da değindiğimiz içerik farkından ötürü, bize ham haldeki bilgiden daha çok, hayata geçirilmiş güzel örneklikler sunar. Bize iyiliğin ne olduğundan ziyade, nasıl olacağından haber verir.


2- Hatırat okumak, aynı anda birçok faydanın elde edilmesine vesile olur. Tarih (bilhassa da yakın tarih), ilim, fikir ve mücadeleye dair birçok değeri, sanki görüyor ve yaşıyormuşçasına öğreniriz. Hatırat, tek başına ne bir tarih, ne bir ilim kitabıdır ama o yerine göre hepsini bünyesinde barındırır ve bize tarihin görünmeyen yüzünü görünür kılar.


3- İçeriği ve üslubu gereği, bir ders kitabı niteliğinde olmadığından, okuması hem kolay hem de zevklidir. Bu sebeple hatırat okumak, okuma alışkanlığı kazanma noktasında etkili bir yöntemdir. Ağır ilmî bir kitabı okumaya, her daim fırsat bulamayacağımızdan dolayı, aradaki boşlukları hatırat okuyarak doldurmak, hem vaktimizi değerlendirme hem de okuyarak dinlenme imkânını bize sunacaktır.


4- Olaylara hatırat sahibinin gözünden bakmak, bizdeki empati becerisini geliştirir ve her bir insanın farklı güzellikleri kendisinde barındırdığı fikrini perçinler. Hatırat sahibinin farklı olaylar karşısında aldığı kararlar ve zor durumlar karşısında verdiği mücadele, bize hem olayların iç yüzünü anlamada sağlam bir muhakeme ücü kazandırır hem de tarihin seyrinin nelere göre değiştiğinin canlı birer şahidi olma fırsatını sunar.


5- Hatırat okurken bir yandan da yazarın kendisiyle ve içinde yaşadığı toplumla yüzleşmesine şahit oluruz. Bu anlamda, birçok psikolojik tahlili de içinde barındırır.


6- Hatırat, aynı zamanda yazıldığı döneme şahitlik eder. Birçok tarihi olayın arka planını ve toplumların geçirdiği değişim serencamını da gözler önüne serer. Bu anlamda da iyi bir sosyolojik tahlil örneğidir.


7- Hatırat yazmak, sadece belli bir zümreye ait bir hak ya da meziyet değildir. Yazan bir âlim de olabilir, bir devlet adamı da. İşte bu yönüyle hatırat, çok geniş bir yelpazeye sahip bir tür olarak karşımıza çıkmakta ve başka hiçbir yerde bulamayacağımız bilgilere ulaşma imkânı vermektedir.
Son olarak da, hatırat türüne dair bazı örnekleri sıralayarak yazımıza son verelim. Elbette hatırat örnekleri, burada sayacaklarımdan ibaret değil (gözden kaçırmış olduğum hatıraların olma ihtimaliyle beraber), ancak burada sayacaklarım daha çok ön plana çıkmış ve topluma mâl olmuş kişilerin hatıratı. Bir kısmını, hatırat sahibi bizzat yazarken diğer kısmının da başkaları tarafından hazırlanmış olduğunu belirtmekte fayda var. Birinci sırada yer alan Üstad Ali Ulvî Kurucu’nun Hatıralar’ı, ayriyeten zikredilmeyi hakkediyor, naçizane okunmasını hararetle tavsiye ederim.


1- Hatıralar – 5 Cilt (Üstad Ali Ulvî Kurucu)
2- Bir Varmış Bir Yokmuş – 3 Cilt (Hayreddin Karaman)
3- Hatıralar – 2 Cilt (Sezâi Karakoç)
4- Yılların İzi (Mâhir İz)
5- Hatıralarım (Mehmet Emin Er)
6- Öyle Geçer ki Zaman (Teoman Duralı)
7- Şimdi: Hayatım, Hicretim (İsmail Çetin)
8- Hatıralarım (Hasan el-Bennâ)
9- Ümmet’le Birlikte (Şerafeddin Gölcük)
10- Pervarî’den Paris’e (İhsan Süreyya Sırma)
11- İlme Adanan Bir Ömür (Mehmet Savaş)
12- Zorlukları Aşarken (Tayyar Altıkulaç)
13- Hayatım İbret Aynası (Ahmet Muhtar Büyükçınar)
14- Bir Ömür Böyle Geçti (Nureddin Boyacılar)
15- Tarihe Tanıklığım (Aliya İzetbegoviç)
16- Bir Ruh Macerası (Ayşe Şasa)
17- Yaşamak (Cahit Zarifoğlu)
18- Bir Neslin Öncüsü: Celal Hoca (Haz: Hüseyin Yorulmaz)
19- Rahatımızı Kaçıran Adam (Sadettin Ökten)
20- Efendime Söyleyeyim (Yavuz Bülent Bakiler)
21- Çağdaş Bir Dervişin Dünyası: Nurettin Topçu (Haz: Emin Işık)
22- İmam-Hatip Nesline Adanmış Bir Ömür: Ahmet Necati Yeniyel (Haz: Mesut Kaya)
23- Bir Vaizenin Günlüğü (Fatma Bayram)
24- Zindan Hatıraları (Zeynep Gazali)
25- Bir Beyin Cerrahının Anıları (İ. Hakkı Aydın)

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın
Kapalı
Başa dön tuşu

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyiciyi devre dışı bırakarak bizi desteklemeyi düşünün